Mowditate
Podczas medytacji Twoje myśli w końcu odpłyną. Omówiliśmy to już aż nadto. Interesująco robi się w chwili, gdy zauważasz: właśnie zatraciłem się w myślach.
Potrafimy nie tylko myśleć. Potrafimy również zauważać, że myślimy. Zdolność tę nazywa się metaświadomością.1
Nasze własne myślenie może więc samo stać się przedmiotem świadomości.
Myśl nie jest faktem
Myśli często od razu wydają się prawdziwe. Tymczasem myśl jest przede wszystkim zdarzeniem umysłowym. Może być słuszna lub błędna, pomocna lub bezsensowna.
Medytacja może uczyć bardziej świadomego zauważania tej różnicy. W psychologii jednym z określeń tego zjawiska jest decentracja: „Tak jest” może najpierw stać się „Mam myśl, że tak jest”.1
Kto właściwie tutaj obserwuje?
To prowadzi medytację do starego pytania filozoficznego: czym dokładnie jest to „ja”, które potrafi obserwować własne myśli?
Z perspektywy neuronauki w mózgu nie ma jednego miejsca, w którym mieszka stałe ja. Nasze poczucie siebie wyłania się z współdziałania różnych procesów, takich jak wspomnienia, świadomość ciała, emocje i uwaga.2
Nie dowodzi to żadnej filozofii buddyjskiej. Czyni jednak dość interesującym pytanie, na ile nasze poczucie „ja” jest naprawdę oczywiste i niezmienne.
Nie widzimy świata jak kamera
Nasza percepcja również nie jest obiektywnym zapisem świata. Mózg łączy wrażenia zmysłowe z doświadczeniami, wspomnieniami i oczekiwaniami.
Dźwięk podczas medytacji może to uwidocznić: najpierw jest dźwięk. Potem „ten irytujący samochód”. Chwilę później przychodzi irytacja, że przeszkadza w medytacji, lub złość na siebie za to, że dajesz się rozproszyć. Dźwięk zamienia się w całą historię. W codziennym życiu dzieje się to stale, choć nie poświęcamy temu nawet jednej świadomej myśli.
Medytacja może dać okazję do dokładniejszej obserwacji takich procesów. Nie chodzi więc o mniej myślenia, lecz o bardziej świadome zauważanie, że myślisz i co z tych myśli wynika.